السيد محمود الهاشمي الشاهرودي
107
فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بيت (ع) (فارسى)
صنج در عربى در دو معناى نخست به كار رفته و معناى سوم در اصل همان چنگ فارسى ( نوعى ساز رشتهاى بسيار قديمى ) است كه به زبان عربى برگردان و معرّب شده است . 3 از احكام آن در باب تجارت و حدود و نيز در پاسخ به استفتائات سخن گفتهاند . صنج به معناى چنگ و دايره زنگى از آلات لهو ( - - ) آلات لهو ) به شمار مىرود كه استفاده و نيز گوش فرا دادن به آن حرام است ؛ 4 ليكن در بارهء صنج به معناى نخست ، از فقهاى پيشين ، كلام صريحى كه بيانگر مصداق آلت لهو بودن آن باشد ، يافت نگرديد . از اين رو ، برخى ، مصداق آلات لهو نبودن آن را به فقها نسبت داده و خود بر آن فتوا دادهاند . 5 برخى ديگر ، آن را از آلات مشكوك بر شمرده و گفتهاند : به جهت شك در مصداق بودن آن براى آلات لهو ، استفاده از آن جايز است . 6 بعضى نيز آن را از آلات مشترك ( - - ) آلات مشترك ) بر شمرده و به جواز استفاده از آن در عزادارى تصريح كردهاند ؛ 7 ليكن برخى معاصران ، آن را از آلات لهو بر شمرده و استفاده از آن را حتى در عزادارى حرام دانستهاند . 8 صندل صندل : درختى كوچك ، خاص مناطق گرمسير با برگهاى نوك تيز / چوب درخت صندل . 1 چوب درخت صندل در ساختن وسايل چوبى به كار مىرود و اسانس آن در داروسازى و عطر سازى كاربرد دارد . از آن به مناسبت در باب صلات و حج سخن گفتهاند . سجده بر خوردنى صحيح نيست ؛ اما اگر خوردنى بودن آن تنها در مواقع ضرورى همچون گاه بيمارى باشد ، مانند چوب صندل ، سجده بر آن اشكال ندارد . 2
--> ( 1 ) . الدروس الشرعية 2 / 126 ؛ مسالك الافهام 14 / 183 * ( 2 ) . روضة المتقين 10 / 164 - 165 * ( 3 ) . لسان العرب / واژهء « صنج » * ( 4 ) . ارشاد الاذهان 2 / 157 ؛ الدروس الشرعية 2 / 126 ؛ مسالك الافهام 14 / 183 * ( 5 ) . غنا ، موسيقى ( رسالة فى تحقيق الغناء ) 1 / 704 * ( 6 ) . مستند الشيعة 18 / 166 * ( 7 ) . غنا ، موسيقى 3 / 1957 * ( 8 ) . توضيح المسائل مراجع 2 / 834 .